Temiz Gazlı Söndürme Sistemleri

heading

Temiz Gazlı Söndürme Sistemleri
10.1 Amaç ve Kapsam
Bu bölümde, ISO14520 Seri Standardı “Gazlı Söndürme Sistemleri – Fiziksel Özellikler ve Sistem
Tasarımı” baz alınarak, temiz gazlı söndürme sistemlerinin toplam hacimsel koruma yöntemine göre
işlevi, kullanım alanları, gerekli çerçevede tasarımı ve kurulumu ile insan sağlığı üzerine etkileri hakkında
bilgiler verilecektir. CO2, diğer ISO standartları tarafından kapsandığı için bu bölüme dâhil edilmemiştir.
ISO14520 Standardında, çok sayıda söndürücü gaz tanımlı olmasına rağmen, bu bölümde, iki adedi
kimyasal ve iki adedi inert gaz özelliğinde olmak üzere, toplam dört adet söndürücü gaz tipi ele
alınarak incelenmiştir. Kimyasal özellikte olan gazlardan birincisi, kullanımı en yaygın olan HFC227ea
(Heptaflorpropan-CF3CHFCF3) gazıdır. HFC125 (Pentafloretan-CHF2CF3) gazı ise kimyasal özellikte
olan gazların ikincisidir. HFC125 gazı, Montreal Protokolü’nde imzalanan ve belli bazı Halon türevi
gazların üretimini kısıtlayan anlaşmanın sonucu olarak Halon türevi gaz sistemlerinin değişiminde
kullanılan alternatif gazlara örnek olarak seçilmiştir. HFC125 gazı; yapılacak hidrolik hesaplamalara
dayalı olarak, Halon 1301 sistemine ait borulama tesisatında değişiklik yapılmaksızın, sistem
değişikliğine olanak sağlayan en uyumlu alternatif gazdır. Temiz gazlar içinde yer alan inert gazlara
örnek olarak, yaygın kullanımı nedeniyle IG-01(Argon) ve IG-541(Inergen) alınmıştır.
Gazlı söndürme sistemleri, yeni teknolojik gelişmeler paralelinde sürekli geliştirilen ve alternatif
düzenlemelere olanak sağlayan sistemlerdir. Bu bölümde ele alınan gazların dışındaki teknik özellikleri
ve güvenlik seviyeleri yetkili kuruluşlarca onaylanmış söndürücü maddeler ve bu maddeleri kullanan
sistemler bulunmasına rağmen bu bölümde yer verilmemiştir.
10.2 Tanımlar
Temiz Gaz
Elektriksel iletkenliği olmayan, buharlaştıktan sonra atık bırakmayan, uçucu sıvı veya gaz halindeki
söndürücü maddedir.
Halokarbon Gaz
İçeriğinde flor, klor, brom veya iyot elementlerinden bir veya daha fazlasının oluşturduğu organik
bileşikler bulunan söndürücü maddedir.
Inert Gaz
İçeriğinde helyum, neon, argon, nitrojen veya karbon dioksit gibi gazlar bulunan söndürücü maddedir.
Konsantrasyon
Gazın içinde bulunduğu hacimdeki yüzde olarak oranıdır.
Söndürme Konsantrasyonu
Herhangi bir güvenlik faktörü ihtiva etmeyen, tanımlanan deney şartları altında, özel yakıt yangınını
söndürmek için gerekli söndürme maddesinin en düşük konsantrasyonudur.
Tasarım Konsantrasyonu
Sistem tasarım amaçları için gerekli bir emniyet faktörü içeren, söndürme maddesinin konsantrasyonudur.
142
En Yüksek Konsantrasyon
Korunmuş alanda, en yüksek çevre sıcaklığında gerçek söndürme maddesi miktarında meydana gelen
söndürme maddesinin konsantrasyonudur.
Mühendislik Tasarımlı Sistem
Söndürme maddesi merkezi bir depodan beslenen ve boru sistemi ve nozullarla boşaltma yapan, her
bir boru parçası ve nozulun kesit ölçüsünün ilgili standarda göre hesaplandığı sistemdir.
Ön Mühendislik Tasarımlı Sistemler
İzin verilen en yüksek tasarıma kadar, dengelenmiş bir nozul düzenlemesi ile boru tesisatına bağlı,
belirli kapasitede yangın söndürme maddesi kaynağına sahip sistemdir.
Toplam Hacimsel Koruma Sistemi
Kapalı bir alan içerisinde, uygun tasarım konsantrasyonunu elde etmek üzere, söndürme maddesini
boşaltmak için düzenlenmiş sistemdir.
Dolum Yoğunluğu
Söndürücü gazın bulunduğu kabın birim hacmi başına, söndürücü gazın kütlesidir (kg/m³).
NORMALalde İnsan Bulunmayan Alanlar
NORMALalde insanların yaşamadığı, fakat ara sıra kısa sürelerle girilebilen alanlardır.
NORMALalde İnsan Bulunan Alanlar
NORMALalde insanların sürekli bulunduğu alanlardır.
İnsan Bulunamayacak Alanlar
Boyutları veya diğer fiziksel sınırlamalardan dolayı insan bulunamayacak alanlardır.
Gaz Miktarı
Belirli boşaltma süresinde, korunmuş hacimdeki tasarım konsantrasyonunu sağlamak için gerekli
yangın söndürme maddesinin hacmi veya kütlesidir.
Brüt Hacim
Korumalı kabin çevresinde yapı elemanları ile kapatılmış hacimden, kabin içerisinde su veya hava
geçirmeyen sürekli yapı elemanlarından hernangi birinin hacminin çıkarılması ile bulunan hacimdir.
Boşalma Süresi
20 ºC sıcaklıkta, 1.3’lük güvenlik faktörü içeren tasarım konsantrasyonunun %95’ine erişmek için
gerekli süredir.
Tutulma Süresi
Söndürme konsantrasyonunun tehlikenin etrafını saran yangın söndürme maddesi
konsantrasyonundan daha fazla olduğu zaman süresidir.
Sıvılaştırılmış Gaz
Oda sıcaklığında (20 ºC), bir tank içinde basınç altında sıvı halde olan gaz veya gaz karışımıdır
(genellikle halokarbon).
143
Sıvılaştırılmamış Gaz
Servis basıncında veya izin verilen servis sıcaklık şartlarında, daima gaz halde olan, gaz veya gaz
karışımıdır (etkisiz gaz).
Ters Etki Gözlenen En Düşük Seviye (LOAEL)
Zehirlilik veya fizyolojik olarak ters etki gösteren en düşük konsantrasyondur.
Ters Etki Gözlenmeyen Seviye (NOAEL)
Zehirlilik veya fizyolojik olarak hiç bir ters etki göstermeyen en yüksek konsantrasyondur.
En Yüksek Çalışma Basıncı
En yüksek çalışma sıcaklığında tankın denge basıncıdır.
Modüler Sistem
Genellikle tasarımlanmamış tipte, dağıtılmış depolama tanklarından oluşan ve her bir ünitenin belirli bir
hacmi, izin verilen sınırlamalar içinde korumak üzere tasarımlanmış ve toplamda tehlikenin tamamını
kapsayan sistemdir.
10.3 Yasal Gereklilikler
10.3.1 Gazlı söndürme sistemlerinin, Yönetmelik Madde 98’e göre aşağıda verilen şartları sağlaması
zorunludur:
(a) Gazlı sabit söndürme sistemleri, tesisin nitelik ve ihtiyaçlarına bağlı olarak uygun, güncel,
sertifikalı ve ilgili TSE standartlarına göre tasarlanmalıdır. Uyulması zorunlu olan TS
ISO14520 Seri Standardı “Gazlı Söndürme Sistemleri – Fiziksel Özellikler ve Sistem
Tasarımı”, genel başlığı altında yer alan aşağıdaki bölümleri kapsar:
 TS ISO14520-1 Genel Kurallar
 TS ISO14520-2 CF3I Yangın Söndürme Maddesi
 TS ISO14520-3 FC-2-1-8 Yangın Söndürme Maddesi
 TS ISO14520-4 FC-3-1-10 Yangın Söndürme Maddesi
 TS ISO14520-6 HCFC Karışım A Yangın Söndürme Maddesi
 TS ISO14520-7 HCFC 124 Yangın Söndürme Maddesi
 TS ISO14520-8 HFC 125 Yangın Söndürme Maddesi
 TS ISO14520-9 HFC 227ea Yangın Söndürme Maddesi
 TS ISO14520-10 HFC 23 Yangın Söndürme Maddesi
 TS ISO14520-11 HFC 236fa Yangın Söndürme Maddesi
 TS ISO14520-12 IG 01 Yangın Söndürme Maddesi
 TS ISO14520-13 IG 100 Yangın Söndürme Maddesi
 TS ISO14520-14 IG 55 Yangın Söndürme Maddesi
 TS ISO14520-15 IG 541 Yangın Söndürme Maddesi
(b) Özel söndürme sistemleri, suyun söndürme etkisinin yeterli görülmediği veya su ile
reaksiyona girebilecek maddelerin bulunduğu, depolandığı ve üretildiği hacimlerde uygun
tipte söndürme sistemi tesis edilir.
(c) Halon alternatifi gazlar ile tasarımı yapılmış gazlı yangın söndürme sistemlerinde
kullanılan söndürücü gazın, yerel ve uluslararası yönetmelik ve standartlarla belgelenmiş
uzun süreli kullanım geçerliliği olmalıdır.
144
(d) Her türlü gazlı söndürme sistemleri kurulurken, otomatik gaz boşaltımı esnasında veya
sistemin aktive olduğunu işletici ve mahalde çalışan personele bildiren ve kişilerin
söndürme mahalini tahliye etmesini sağlayacak sesli ve ışıklı uyarılar temin ve tesis
edilmek zorundadır.
10.3.2 AB mevzuatında 97/23/EC Sayılı PED Direktifi ve 99/36/EC Sayılı TPED Direktifi’ne karşılık
gelen Türk mevzuatına göre, 97/23/AT Sayılı “Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği” ve 99/36/AT
“Taşınabilir Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği” gereği, gazlı söndürme sistemlerinde kullanılan
silindirlerin üzerinde PED* ve TPED* Direktiflerine uygunluk işareti bulunmalıdır. Kazınmış “II”
işareti, silindirlerin PED ve TPED Direktiflerine uygunluğunu belirler. Aynı zamanda 97/23/AT
Sayılı “Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği” gereği silindirlerin “CE” işareti taşıması zorunludur.
CE ve II markalama süreci ile sadece temel emniyet gereklerini tanımlayan bu yönetmeliklerin
gerekliliklerinin karşılanması değil, aynı zamanda CE veya PI işareti taşıyan bir ürün; can ve
mal emniyeti, insan sağlığı, çevre koruması ile enerji tasarrufunu öngörmektedir.
10.3.3 Gazlı söndürme sistemlerinin tasarımında uyulması zorunlu standart olan TS ISO14520 Seri
Standardında esas alınan başlıca tasarım kuralları aşağıda verilmiştir:
(a) Söndürme konsantrasyonu; üretici firmanın söndürücü gazın söndürme performansını,
çeşitli yangın türlerine göre tayin etmek ve standart şartlarına uygunluğunu doğrulamak
için akredite laboratuarlara tanımlı şartlarda yaptırdığı testlerin sonuçlarından elde edilen
ve yetkili kuruluşlar tarafından onaylanmış hacimsel konsantrasyon değeridir. TSE ISO
14520’ye göre, tasarım konsantrasyonu, her bir söndürücü gaz için yangın sınıfına göre
belirlenmiş deneylerle ispatlanmış söndürme konsantrasyonuna 1.3’lük güvenlik faktörü
ilave edilerek belirlenmelidir.
(b) Halokarbon türevi gazların boşaltılması, ayrışma ürünlerinin oluşumunu sınırlamak
ve yangını bastırmak için mümkün olduğu kadar çabuk tamamlanmalı ve 20 ºC’de
1.3’lük güvenlik faktörü içeren tasarım konsantrasyonunun %95’ine erişmek için gerekli
boşaltma süresi, hiçbir durumda 10 saniyeyi geçmemelidir. Inert gazlar için tasarım
konsantrasyonunun 20 ºC’de 1.3’lük güvenlik faktörü içeren tasarım konsantrasyonunun
%95’ine erişmek için gerekli boşaltma süresi, hiçbir durumda 60 saniyeyi geçmemelidir.
(c) Korunan hacmin birim hacmi başına kütlece söndürücü madde miktarı, beklenen en
düşük sıcaklıkta tehlikeli hacimdeki tasarım konsantrasyonunu sağlayan gerekli en az
miktar olmalıdır. Söndürücü gaz konsantrasyonunun elde edilmesi yeterli değildir. Bu
konsantrasyonun mahalde acil faaliyetlere olanak verecek sürede muhafaza edilmesi
gereklidir.
(d) Söndürücü gazın, açıklıklardan bitişikteki tehlikeli alanlara veya çalışma alanlarına
kaçmasını önlemek için, bu açıklıklar kalıcı olarak sızdırmaz biçimde kapatılmalı veya
otomatik kapatma tertibatlarına sahip olmalıdır. Söndürücü gazı belli hacimde tutmak
uygulamada mümkün değilse, koruma bitişik tehlikeli bağlantıları kapsayacak şekilde
geliştirilmelidir.
(e) Ortam basıncının, standart deniz seviyesi basıncına göre %11 oranında farklılık gösterdiği
durumlarda, basınç farkını telafi etmek üzere düzeltme faktörleri kullanılarak söndürücü
gaz tasarım miktarında yükseklik ayarlaması yapılmalıdır.
(f) Söndürücü temiz gazların boşaltılması ile insanlar üzerinde oluşabilecek herhangi bir
tehlike, sistem tasarımında göz önüne alınmalıdır. Potansiyel tehlikeler; söndürücü gazın
kendinden, yangında oluşan yanma ürünlerinden veya söndürücü gazın yangına maruz
kalması sonucu oluşan bozunma ürünlerinden kaynaklanır.
145
(g) Silindirlerin dolum yoğunluğu, Ek-B Tablo 1’de sistem basıncına göre verilen değerleri
geçmemelidir.

Temiz Gazlı Söndürme Sistemleri

Hatay Yangın Merdiveni Fiyatları

Hatay Yangın Merdiveni FiyatlarıYangın Sprink Fiyatları Yangın koruma önlemlerinden biri olan yangın sprink fiyatları uygun fiyatlardan satışa sunulmaktadır. Tesisat içerisinde gerekli tüm malzemeler yer alıp monte edilmesinin ardından kullanıma hazır olmaktadır. Yangın sprink sistemleri için kullanılarak pek çok malzeme sabit olsa da vanaları ve boru sistemi farklılaşabilmektedir. Bu durum fiyatlara da etki etmekte olup sabit bir fiyattan söz edilememektedir. Yangından korumada etkili bir yöntem olan yangın sprink sistemleri hayati açıdan önem taşıdığından kaliteli malzeme oldukça öDEVAMI

Adana Yangın Merdiveni Fiyatları

Adana Yangın Merdiveni FiyatlarıYangın Sprink Fiyatları Yangın koruma önlemlerinden biri olan yangın sprink fiyatları uygun fiyatlardan satışa sunulmaktadır. Tesisat içerisinde gerekli tüm malzemeler yer alıp monte edilmesinin ardından kullanıma hazır olmaktadır. Yangın sprink sistemleri için kullanılarak pek çok malzeme sabit olsa da vanaları ve boru sistemi farklılaşabilmektedir. Bu durum fiyatlara da etki etmekte olup sabit bir fiyattan söz edilememektedir. Yangından korumada etkili bir yöntem olan yangın sprink sistemleri hayati açıdan önem taşıdığından kaliteli malzeme oldukça öDEVAMI

Mersin Yangın Merdiveni Fiyatları

Mersin Yangın Merdiveni FiyatlarıYangın Sprink Fiyatları Yangın koruma önlemlerinden biri olan yangın sprink fiyatları uygun fiyatlardan satışa sunulmaktadır. Tesisat içerisinde gerekli tüm malzemeler yer alıp monte edilmesinin ardından kullanıma hazır olmaktadır. Yangın sprink sistemleri için kullanılarak pek çok malzeme sabit olsa da vanaları ve boru sistemi farklılaşabilmektedir. Bu durum fiyatlara da etki etmekte olup sabit bir fiyattan söz edilememektedir. Yangından korumada etkili bir yöntem olan yangın sprink sistemleri hayati açıdan önem taşıdığından kaliteli malzeme oldukça öDEVAMI

Antalya Yangın Merdiveni Fiyatları

Antalya Yangın Merdiveni FiyatlarıYangın Sprink Fiyatları Yangın koruma önlemlerinden biri olan yangın sprink fiyatları uygun fiyatlardan satışa sunulmaktadır. Tesisat içerisinde gerekli tüm malzemeler yer alıp monte edilmesinin ardından kullanıma hazır olmaktadır. Yangın sprink sistemleri için kullanılarak pek çok malzeme sabit olsa da vanaları ve boru sistemi farklılaşabilmektedir. Bu durum fiyatlara da etki etmekte olup sabit bir fiyattan söz edilememektedir. Yangından korumada etkili bir yöntem olan yangın sprink sistemleri hayati açıdan önem taşıdığından kaliteli malzeme oldukça öDEVAMI

Yalova Yangın Merdiveni Fiyatları

Yalova Yangın Merdiveni FiyatlarıYangın Sprink Fiyatları Yangın koruma önlemlerinden biri olan yangın sprink fiyatları uygun fiyatlardan satışa sunulmaktadır. Tesisat içerisinde gerekli tüm malzemeler yer alıp monte edilmesinin ardından kullanıma hazır olmaktadır. Yangın sprink sistemleri için kullanılarak pek çok malzeme sabit olsa da vanaları ve boru sistemi farklılaşabilmektedir. Bu durum fiyatlara da etki etmekte olup sabit bir fiyattan söz edilememektedir. Yangından korumada etkili bir yöntem olan yangın sprink sistemleri hayati açıdan önem taşıdığından kaliteli malzeme oldukça öDEVAMI

Bursa Yangın Merdiveni Fiyatları

Bursa Yangın Merdiveni FiyatlarıYangın Sprink Fiyatları Yangın koruma önlemlerinden biri olan yangın sprink fiyatları uygun fiyatlardan satışa sunulmaktadır. Tesisat içerisinde gerekli tüm malzemeler yer alıp monte edilmesinin ardından kullanıma hazır olmaktadır. Yangın sprink sistemleri için kullanılarak pek çok malzeme sabit olsa da vanaları ve boru sistemi farklılaşabilmektedir. Bu durum fiyatlara da etki etmekte olup sabit bir fiyattan söz edilememektedir. Yangından korumada etkili bir yöntem olan yangın sprink sistemleri hayati açıdan önem taşıdığından kaliteli malzeme oldukça öDEVAMI

Tekirdağ Yangın Merdiveni Fiyatları

Tekirdağ Yangın Merdiveni FiyatlarıYangın Sprink Fiyatları Yangın koruma önlemlerinden biri olan yangın sprink fiyatları uygun fiyatlardan satışa sunulmaktadır. Tesisat içerisinde gerekli tüm malzemeler yer alıp monte edilmesinin ardından kullanıma hazır olmaktadır. Yangın sprink sistemleri için kullanılarak pek çok malzeme sabit olsa da vanaları ve boru sistemi farklılaşabilmektedir. Bu durum fiyatlara da etki etmekte olup sabit bir fiyattan söz edilememektedir. Yangından korumada etkili bir yöntem olan yangın sprink sistemleri hayati açıdan önem taşıdığından kaliteli malzeme oldukça öDEVAMI

Muğla Yangın Merdiveni Fiyatları

Muğla Yangın Merdiveni FiyatlarıYangın Sprink Fiyatları Yangın koruma önlemlerinden biri olan yangın sprink fiyatları uygun fiyatlardan satışa sunulmaktadır. Tesisat içerisinde gerekli tüm malzemeler yer alıp monte edilmesinin ardından kullanıma hazır olmaktadır. Yangın sprink sistemleri için kullanılarak pek çok malzeme sabit olsa da vanaları ve boru sistemi farklılaşabilmektedir. Bu durum fiyatlara da etki etmekte olup sabit bir fiyattan söz edilememektedir. Yangından korumada etkili bir yöntem olan yangın sprink sistemleri hayati açıdan önem taşıdığından kaliteli malzeme oldukça öDEVAMI

İzmir Yangın Merdiveni Fiyatları

İzmir Yangın Merdiveni FiyatlarıYangın Sprink Fiyatları Yangın koruma önlemlerinden biri olan yangın sprink fiyatları uygun fiyatlardan satışa sunulmaktadır. Tesisat içerisinde gerekli tüm malzemeler yer alıp monte edilmesinin ardından kullanıma hazır olmaktadır. Yangın sprink sistemleri için kullanılarak pek çok malzeme sabit olsa da vanaları ve boru sistemi farklılaşabilmektedir. Bu durum fiyatlara da etki etmekte olup sabit bir fiyattan söz edilememektedir. Yangından korumada etkili bir yöntem olan yangın sprink sistemleri hayati açıdan önem taşıdığından kaliteli malzeme oldukça öDEVAMI

Aydın Yangın Merdiveni Fiyatları

Aydın Yangın Merdiveni FiyatlarıYangın Sprink Fiyatları Yangın koruma önlemlerinden biri olan yangın sprink fiyatları uygun fiyatlardan satışa sunulmaktadır. Tesisat içerisinde gerekli tüm malzemeler yer alıp monte edilmesinin ardından kullanıma hazır olmaktadır. Yangın sprink sistemleri için kullanılarak pek çok malzeme sabit olsa da vanaları ve boru sistemi farklılaşabilmektedir. Bu durum fiyatlara da etki etmekte olup sabit bir fiyattan söz edilememektedir. Yangından korumada etkili bir yöntem olan yangın sprink sistemleri hayati açıdan önem taşıdığından kaliteli malzeme oldukça öDEVAMI